Ėl son ėd la pģ part ėd le litre a l'é col ch'a l'han an Italian. A-i é tutun dontrč ecession:

e



ė


eu



o

ņ

u

ua

ła


cc

ch

gg

gh

j

n-

s


ss


s-c

z

v

sensa acent, as pėrnonsia duverta an sģlaba sarą (pento, lenga) e sarą an sģlaba duverta (pera, fera), bele ch'a-i sia d'ecession (gučra, sés). é a l'é parija dla e italian-a sarą, combin che pģ duverta (caté, lassé), č a l'é parija dla e italian-a duverta, contut che ancó pģ duverta (cafč, pėrchč).

ciamą "e mesmuta" o "tersa vocal piemontčisa", a l'é parija dla e fransčisa an devant, petit (fėrté, baudėtta).

parij dl'eu fransčis; an Piemontčis a l'é sempe tņnich (reusa, boneur); le pņche vire ch'a l'é nen tņnich, a son-a coma l'eu italian an pleura (Eurņpa, reumątich); ču a l'é 'n ditongh tņnich ch'as pėrnonsia torna coma l'eu italian an pleura (nčutr, rčuma).

parija dla u italian-a e dl'ou  fransčis (conté, mon).

parija dla o italian-a duverta; an Piemontčis a l'é sempe tņnica (falņpa, cadņ).

parija dla u fransčisa e dla ü alman-a (butir, dru), contut parija dl'u italian-a ant ėl ditongh au.

apress a q (e an pņchi d'ąutri cas) a son-a coma ua an Italian.

as pėrnonsia bissģlab e la u a son-a coma la u fransčisa (lesła, crła); parčj ėdcņ pėr łe, łi (ch'a l'é 'n ditongh).

as deuvra a la fin ėd na parņla pėr dinoté la c palatal (italian cera) (svicc, sercc).

as deuvra a la fin ėd na parņla pėr dinoté la c velar (italian casa) (mach, bņsch).

as deuvra a la fin ėd na parņla pėr dinoté la g palatal (italian gente) (gigg, mugg).

as deuvra a la fin ėd na parņla pėr dinoté la g velar (italian gatto) (lagh, sangh).

as pėrnonsia coma la i italian-a an ieri (braje, famija) o coma la i italian-a an mai (cavčj, meuj).

n velar antėrvocąlica, parija dla ng alman-a an Finger (lun-a, sman-a).

a l'ancomens ėd na parņla e apress a na consonant, a son-a sorda (sapé, dansé), antra doe vocaj e a la fin ėd na parņla a l'é sempe sonora (lese, vos).

as deuvra antra doe vocaj e a la fin ėd na parņla pėr dinoté la s sorda (lassé, poss); as pėrnonsia nen dobia.

a dinņta ij doi son separą dla s sorda e dla c palatal (s-cet, s-ciass).

as deuvra a l'ancomens ėd na parņla e apress a na consonant pėr dinoté la s sonora (zara, monze).

a la fin ėd na parņla apress a na vocal, a son-a coma la u italian-a (frev, luv), l'istess a-i ruva 'd costuma drinta a na parņla dėdnans o apress a na consonant e dėdnans o apress a o e u, se a corėspond nen a na v an Italian (gavte, luva, travonde). Diferent a son-a coma la v italian-a (lavé, neuva, galv).


ACENT

Cand ch'a-i é nen d'acent, an Piemontčis le parņle a son pian-e s'a finisso pėr vocal (darmage, coalera, bėrtavela), tronche s'a finisso pėr consonant (coram, salon, sarament). As marca l'acent tņnich an sle parņle sglissante (róndola, ģvola), an sle tronche ch'a finisso pėr vocal (gavé, ciapą, bisó), an sle pian-e ch'a finisso pėr consonant (véder, sąles), an sij ditongh doss tņnich (mčis, tąula, słit, vąire, rčuma), an sij grop ua, ue a la fin ėd na parņla se la u a l'é tņnica (batła, sėrnłe), an sij grop ie, ia, io a la fin ėd na parņla se la i a l'é tņnica (burnģe, varģa, podrģo).
L'acent grev as marca an sla
e tņnica cand che la e a-j va nen dapress a la régola d'esse sarą an sģlaba duverta (tčra, fčja). As marca 'd costuma con n'acent grev ėdcņ la e tņnica duverta an sģlaba sarą a la fin ėd na parņla (bochčt, parčj, sčch, pčss).
An pģ l'acent as deuvra pėr fé diferensa antra parņle omņfone (
= verb, sa = determinativ, = adverb, la = artģcol).


DONTRČ  ARMARCHE  D'ORTOGRAFĢA

L'artģcol definģ mascolin plural (it. i), a sė scriv ij (ij sus = i segugi) pėr conņss-lo dal pėrnņm verbal i (i sąuto = salto, i lesoma = leggiamo, i scote = ascoltate) e da l'adverb ėd leu i (dal latin ibi e corėspondent al fransčis y: a-i va = ci va, i-i soma = ci siamo). La j nopą a dinņta 'l pėrnņm ėd tersa pėrson-a complement (a-j lo les = glielo legge o lo legge loro, i-j vėdde = li vedete).

(Bibliografģa >>)

Home page | Divulgassion sientģfica (tąula) | Conte dlė sparm e dėl surnatural (tąula) | La fija dėl Rč dj'Arfaj
Poisģe | Anformassion an sla lenga piemontčisa | Links | Scrivene!